EGO Evrardus, comes, cum conjuge mea Gisla facere decrevi qualiter nostri infantes quandoque post obitum nostrum predium nostrum inter se, absque aliquo impedimento vel animositatis jurgio, a nobis divisum rationabili executione particulatim cum mancipiis ceterisque mobilibus, que ad nos pertinere videntur, potestate habita deinceps obtinere debeant. Primogenitus namque noster Unroch volumus ut habeat quicquid in Langobardia et in Alamannia de proprietate habere videmur, cum omnibus que ad ipsam proprietatem pertinere videntur, ut supradiximus, tam in Langobardia, quam in Alamannia, preter Balguinet, et ea que ad eam pertinere videntur. Secundus quoque Berengharius volumus ut habeat curtem in Anaspis cum hiis omnibus, que ibi pertinere videntur, preter Grecinam, et curtem nostram Hildinam in Hasbanio cum omnibus que adjacent ei, et quod habere videmur in Pago Condiestrim volumus ut habeat. Tertius Adalardus volumus ut habeat curtem nostram in Cisonio, et Canfinium cum omnibus que ibi pertinent, et Grecinam cum omnibus que ad ipsam ecclesiam in supradicto loco Cisonio pertinere disposui, in tali tenore ut ipsam ecclesiam cum eo ordine quo ego constitui, semper custodiat, et nichil auferri de hiis que ei dedi permittat per se, aut per quemcunque, et Summinium curtem nostram. Quartus Rodulphus volumus ut habeat Vitrei vicum, Mestucha, cum omnibus que supradictis locis pertinent, preter ecclesiam Vitrei, quam ad ecclesiam nostram, cum omnibus que pertinent in Cisonio, pertinere censui. et volumus ut habeat quod in Scelleburd habere videmur, quod Matridus dudum habuit, et omnes res nostras que conjacent in comitatu Tassandrio. Ita hanc divisionem peragere volumus, ut si minus Adalardus aut Rodulphus de mansis habuerint, quam Berrengharius, de Anaspio adequare inter eos cum mancipiis que supersedent debeant. Hec divisio omni modo inter eos ut ita permaneat volumus, excepto si aliquis rex Langobardorum, vel Francorum. vel etiam Alamannorum, quod absit, et fieri non credo, alicui illorum de supradictis germanis suam proprietatem, ita a nobis divisam, per violentiam sine causa abstulerit ; tunc volumus, quod residuum fuerit, ut convenientes in unum equaliter inter eos dividant illud. De filiabus vero notris, volumus ut Ingeltrud habeat Ermen et Mareshem. Judith vero volumus ut habeat Balghingham, et curtem nostram in pago Moila, que vocatur Heliwsheim. Heiliwich vero volumus ut habeat Hostrenheim et Luisinga, et Wendossa, et unum mansum in Engerresteim. [...] ego, in Dei nomine, Evrardus, comes, cum conjuge Gisla, hujus testamentum divisionis fieri inter infantes nostros institui, quorum hec sunt nomina: Unroch, Berengharius, Adalardus, Rodulphus, Engeldrud, Judith, Heilwich, coram fidelibus nostris qui interfuerunt, quorum nomina sunt hec: Adalroch, nepos noster, Wellebertus, presbyter, Werimbertus, Lanfridus, Drumar, Uto, Diso, Enghelhad, Heribert, Otpert, Fredeco. Actum in comitatu Tarvisiano, in corte nostra Musiestro, imperante domino Ludovico Augusto, anno vero regni ejus, Christo propitio, XXIV°.

HIC bene possidet res in seculo, qui sibi de caducis mansura, de terrenis celestia mercatur. Idcirco ego, in Dei nomine, Walgarius, indignus sacerdos, ob absolutionem delictorum meorum, ac pro premio eterne retributionis, aliquas res meas, legitime jure ac labore multo ad propriam dominationem acquisitas, trado atque transfundo ad monasterium quod dicitur Cisonium, in quo a fundamentis plurimum desudavi laborando, in Pago Tornacensi situm, quod est constructum in honore Sancti Salvatoris, et Beate Marie Genitricis ejusdem, in quo Beatus Kalixtus, papa et martyr Kristi, corpore quiescit. ergo dono in jam dicto Pago Tornacensi, in loco qui dicitur Wernetlinigus, ecclesiam unam cum ornamento ibidem competenti, ubi adjacent inter terram arabilem et pratum bunaria XXX, et mansum unum cum casa superposita, seu et cetera casticia. In Pago vero Pastensi, in loco qui vocatur Holteum, mansum unum cum casticiis superpositis : in quo Ragemarus residere videtur, ubi appendunt de terra arabili bunaria IV, et mancipia IV, videlicet mulier ejusdem Ragemari, et filii ejus duo, et unus nepotum ejus, et de silva in eodem loco bunaria XXX. In fabricaturis quoque, que inibi in promptu cernuntur, misi de proprio jure de argento libras XVIII, et de auro uncias XVIII, et pecora quam plurima : scilicet jumenta XII, et burdonem unum, boves X, vaccas XXVII, et minora animalia XX, vervices CLXXX. Libres etiam infra scriptos, videlicet Bibliothecam unam, Omelias per annum, Missale, Moralia Job, Sacramentorum librum, Passionalem, de Vita honesta [...]

Actum Cisonio, regnante Karolo, rege gloriosissimo. Signum Adelardi, ejusdem loci Senioris.

PLACUIT mihi, in Dei nomine, Gisle de rebus, quas serenissimus ac piissimus rex Karolus meus, si dicere audeam, germanus, cum, exigente Senioris mei dulcis memorie Evrardi negligentia, in dominio suo redacte essent, viduitatis mee compassus et habitus mei mutationem consolatus, conservatas per sue sublimitatis preceptum, largiflua pietatis sue clementia mihi restituere atque augmentare dignatus est, cum suo consultu, primo apud monasterium fisci Cisonii in honore Domini nostri et Salvatoris Sancteque Marie ejusdem genitricis a me situm, quo venerandus et martyr Khristi Kalixtus requiescere dignoscitur, pro remedie anime mee de ipsis rebus partem aliquam tradere disposui, ac demum ceteras res a me in Galliis habitas, inter tres infantes meos, Rodulfum videlicet, et Berengarium, née non et te, dulcissime fili, Adelarde, per singulas portiones dividere : atque ut in posterum ratum sit parti cuique quod traditum est, per scripturse relatus legaliter obligare. Dono ergo tibi, fili dulcissime, Adelarde, fiscum nomine Summinium, in pago Hostrewant situm, quem mihi jam fatus rex piissimus, et si dicere audeam, germanus, summus Karolus, florente pietatis sue munificentia, dono tribuere dignatus est, scilicet preter capellam cum mansis VIIII, que apud supranominatum monasterium in usus fratrum ibidem Domino militantium tradidi, quidquid ad hunc fiscum pertinere videtur, tui juris esse concedo, in ea vero ratione, ut, post decessum tuum, ad jam dictum monasterium cum omni integritate veniat. Hoc est mansum dominicatum cum terris arabilibus, bunaria videlicet CLXXVIIII, pratorum bunaria XXXII, silve bunaria DLXI, atque huic servientia XCIII, simul etiam terre bunaria IIII, omnem, ut dictum est, fiscum, excepta capella predicta, cum mansis VIIII, ad integrum de meo jure in portionem tuam transduco et constituo, in ea vero ratione ut quamdiu, Domino volente, advixero, sub mea potestate censeatur ; post anime vero mee a corporis ergastulo absolutionem, eumdem fiscum, nomine Summinium, salva ratione capelle et supra nominatorum VIIII mansorum, cum omni integritate sua habeas, teneas atque possideas, quamdiu advixeris, liberam ac legalem in omnibus, Domini protegente clementia, habeas potestatem, ac post tuum obitum, sicut superius mentionem fecimus, ad locum jam dictum cum omni integritate veniat, et nullus fratrum tuorum vel consanguineorum sibi ex hoc usurpare presumat. Si quis autem eorum, aut ego, quod absit, sive ullus parentum nostrorum, sive aliqua extranea persona hanc donationem refutare voluerit, ab omni ecclesia alienus appareat, donec resipiscat, et insuper qui litem intulerit, auri libras C, argenti libras CC, legali judicio persolvat, et si amplius repetierit, nullo obtinere consensu valeat; sed presens donatio firma futuris temporibus cum stipulatione virorum nobilium perdurare valeat perpetualiter inconvulsa. Actum Vitreiaco, villa publica, facta traditio, data XVII kalendas Maii, indictione prima, in anno vicesimo nono, regnante domino nostro Karolo, rege gloriosissimo.

DUM inter fluc [...] horis et tempus [...] opere pretium [...] transitoriis permansura et de paucis plurima mercari moliatur, cum Dominus dicat : Thesaurizate vobis thesauros in celo. Quapropter ego in Dei nomine, Gisla, cum res a Seniore meo precelse indolis Evrardo perditas, et a piissimo regum Karolo meo, si fari audeam, germano, olim mihi restitutas, sub assensu ejus tam ad monasterium in fisco Cisonio situm, quam inter viscerum meorum dilectissimos filios distribuisse visa fuissem, ac postmodum oratorium ad frontem matris ecclesie, in honore Sancte et Individue Trinitatis, in eodem fisco ad sepulturam meam et quietem erexissem, carissimo filio meo Rodulpho consulens de portione ejus quod sibi per carte firmamentum tradideram, altari hujus oratorii in honore sancti martiris Christi Apollinaris dedicato, dotis honorem facere disposui, quod ita simul cum illo me fecisse manifestum est. Donamus itaque ego in Dei nomine Gisla, et filius meus carissime indolis Rodulfus, ad predicti oratorii Sancte et Individue Trinitatis altare, in honore sancti martiris Christi Apollinaris dedicatum, de rebus, quas supra diximus, Rodulpho cedendis in dotis titulum, mansum unum in Canfinio situm, et de terra arabili in Grecione consistente bunaria XII, ea ratione ut a die presenti idem locus ad quietem meam vel filie mee Ingeltrudis preparatus, hec in usus luminarium cum illis, que ad obedientiam hujus sepulture disposita sunt, habeat, teneat, atque possideat, vel quicquid exinde facere voluerit, liberam ac firmissimam habeat potestatem faciendi. Si quis vero, quod futurum esse non creditur, si nosmetipsi, quod absit, aut ullus de heredibus seu successoribus nostris, vel aliqua extranea persona, hanc nostre spontanee donationis cartulam refringendo violare conatus fuerit, si ab hac presumptione manum non subtraxerit, presentem et eternam pro hoc divine ultionis sentiat vindictam ; parti autem oratorii, cui litem intulerit, auri libram I, argenti pondo L, coactus exsolvat, et insuper quod repetit ne vindicet, sed magis presens traditionis nostre cartula futuris temporibus firma et inconvulsa permaneat, tam nostris quam ceterorum virorum illustrium, quorum nomina vel signacula subter tenentur inserta, manibus roborata. Actum fisco Cisonio, apud monasterium in ipso loco situm, die IIII nonas Aprilis, anno Incarnati Verbi DCCCLXX°, indictione III, anno XXXI°, regnante domino et serenissimo Karolo meo, si dicere audeam, germano, rege gloriosissimo. Nos, in Dei nomine, Gisla et filius meus, Rodulphus, hanc donationis cartulam scribere jussimus, et manibus propriis subter firmavimus. S. Adelardi.

AUCTORITAS antiquorum Sanctorum Patrum patenter ostendit, quod quicumque pro amore Domini, sive pro anime sue, vel consanguineorum suorum remedie, ad loca Sanctorum de proprio jure suo aliquid delegaverit, cum Dominus dicat in evangelio : Thesaurisate vobis thesauros in caelo, et iterum : Facite vobis sacculos qui non veterascunt, thesaurum indeficientim in caelis, remunerationem sibi in coelesti patria a Domino reddendam confidere potest, in die qua dicturus est: Venite, benedicti, et possidete regnum Patris mei vobis paratum ab origine mundi. Quocirca, ego, in Dei nomine, Gisla, dudum cogitans de Dei timore, vel hujusmodi retributione pro sepultura tam mea quam pignorum meorum, cuncteque cognationis mee, in usus luminarium basilice monasterii a me in Cisonio perfecti, mansa VIII in pacto altaris ejusdem nominata tradidissem, ac postea juxta frontem basilice ipsius oratorium, in fratrum cemeterio, sub honore Sancte Trinitatis construens, in dotis titulum altaris hujus oratorii mansum unum bunariorum X, per carte traditionem obtulissem ; quoniam pius Dominus desiderium meum ita consolari dignatus est, ut pignora corporis Senioris et conjugis mei dulcis memorie Evrardi per coadjutoris filii mei Unroch solatia, ab Italicis partibus delata mihi conferens, in ipso oratorio apud idem altare juxta desiderium voluntatis mee sepelire permisit, pro amore ipsius Domini ac pro anime predicti Senioris mei remedio, addo ad usus luminarium jam fati oratorii mansum unum, cum bunariis terre XII in Pago Medenentisse in villa Nivilla situm. Consentiensetiam utrique duorum filiorum meorum Adelardo atque Rodulpho de partibus prelatis descriptis, post obitum meum sibi cedendis, unum pro suprascripta ratione mansum in usus luminarium prefixorum concedere, Adelardo scilicet in supradicto pago, villa Wakeslare dicta, mansum unum cum integritate sua, Rodulpho quoque in Pago Tornacensi, villa nomine Gressione, mansum unum cum integritate sua ; in ea quidem ratione ut a presenti die hec omnia a custodibus oratorii ipsius habeantur, teneantur atque possideantur, vel quidquid ad honorem hujus oratorii ex his agere lex canonica decreverit, libero indultum sit arbitrio faciendi. Si quis vero, quod futurum esse non credo, si ego ipsa, quod absit, aut ullus heres ac pro heredibus meis quislibet vel ulla opposita aut extranea persona, qui contra hanc traditionem venire aut infringere voluerit, inferat ibi dupliciter quantum ista epistola continet, et insuper inferat ad partem fisci auri uncias V, argenti libras X, multa componat, et quod repetit, vindicare non valeat, sed presens hec traditio firma et inviolata permaneat cum stipulatione subnixa. Actum Fivis, mallo publico, kalendis Julii, anno XXXV, regnante Karolo, rege gloriosissimo. Signum Gisle, que hanc traditionem fieri et confirmari rogavit. Signum Reinhelini, episcopi. Signum Odelrici, comitis.

EGO, in nomine domini, Gisla, anniversariam refectionem decrevi fieri pro Ludovico imperatore, patre meo, et pro Judith, imperatrice, matre mea, et pro glorioso rege Karolo, si fari audeam, germano, et pro prole mea videlicet : Hengeltrude, Hunroc, Berengario, Adelardo, Rodulpho, Hellwich, Gilla, Judich, necnon et pro omni cognatione mea. Post Resurrectionis Dominice festum die duodecimo.